تبلیغات
نیم نگاهی از شهر لبخندها - هفت سین ، کی کجا چگونه
نیم نگاهی از شهر لبخندها
خنده بر هر درد بی درمانی دواست ، حتی مشكلات جامعه

بازدید : مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 3 فروردین 1390

 


هفت در فرهنگ ایرانی عدد مقدسی است. هفت امشاسپند، هفت طبقه زمین و آسمان، هفت فرشته مقرب خداوند، هفت دور فلک، هفته و ... نشان از اهمیت این عدد دارد. برخی از فرهنگ شناسان معتقدند که این سفره پیش از ورود اسلام به ایران هشت شین بوده است. اما با توجه به تقدس عدد هفت در میان ایرانیان چنین احتمالی درست به نظر نمی آید. باید پذیرفت که این خوان نوروزی درگذشته نیز ترکیبی از عدد هفت بوده است. در ایران باستان، جشن هایی به مناسبت های گوناگون ملی و مذهبی برگزار می شد.
 اما از آن میان، هفت جشن جزو جشن های واجب به شمار می آمد كه شش جشن، جشن های گاهانبار یا سالگرد آفرینش های شش گانه بود. این جشن ها به ترتیب عبارت اند از: «مید یوزرم گاه»،‌ جشن میانه بهار كه از 11 تا 15 اردیبهشت به مناسبت سالگرد آفرینش آسمان برگزار می شد.
 «میذ یوشم گاه» جشن نیمه تابستان از 11 تا 15 تیر به مناسبت سالگرد آفرینش آب «پیتی شهیم گاه»، به معنی «دانه آور»، سالگرد آفرینش زمین و فصل گردآوری غله است كه از 26تا 30شهریور برگزار می شد.

 

 

 «ایا سرم گاه»، از 26 تا 30 مهر است و سالگرد آفرینش گیاه و «برگشت» معنی می دهد، چون چوپان با گله بر می گردد و آغاز زمستان است. «مید یاریم گاه» به معنی «میان سال» كه سالگرد آفرینش چارپای مفید است و جشن میان زمستان، زمانی است كه برای دام انبار زمستانی می شود.

«همسپد میدم گاه» به معنی «با هم بودن و با هم گرد آمدن‌» كه سالگرد آفرینش انسان است و پنج روز آخر سال برگزار می شود. هفتمین جشن از اعیاد هفتگانه واجب «نوروز» است. رسم های بسیاری هم در حاشیه این جشن رواج داشت كه با عدد هفت پیوند خورده بود. به عنوان مثال، در میز سیمین مقابل شاه وقت، هفت گونه غله و شاخه های هفت نوع درخت را می نهادند، روی همان میز هفت بشقاب كاشی سفید و هفت درهم سفید از سكه های ضرب شده در عرض سال. رسم دیگری كه هنوز در برخی روستاهای زردشتی نشین رعایت می شود، كشت هفت نوع بذر در ظرف های كوچك است تا اینكه برای نوروز سبزی و طراوت فراهم باشد. هرچند که در سفره هفت سین باید هفت جزء که با آوای «سین» آغاز می‌شوند چیده شود، ولی برای زینت و چیدمان دلپذیرتر سفره،تقریباً همه خانواده‌های ایرانی اجزاء دیگری هم در سفره می چینند و در آرایش و رنگ آمیزی سفره شان نهایت خوش سلیقگی را اعمال می‌کنند.آینه و کتابی مقدس در کنار آن هم از اجزائی است که تقریباً در هر سفره هفت سینی چیده می‌شود. برخی بر این باورند که سکه که نماد «دارایی» وآب که نماد «پاکی و روشنایی» است بهتر است در کنار هم قرار گیرند و سکه را درون ظرفی از آب سر سفره می‌گذارند. در سفره هفت سین همه اجزا جنبة نمادین دارند. سبزه اولین و شاخص‌ترین سینی است كه هر سفره‌ای به آن مزین می‌شود. اغلب زنان ترجیح می‌دهند سبزه را خودشان از دانه‌های گندم، عدس یا جو سبز كنند. به این دلیل چند روز مانده به عید دانه‌های مرطوب را در سینی پهن می‌كنند. این‌كه سبز كردن دانه‌های خوردنی به زنان محول می‌شود، توجیه نمادین دارد. به‌ویژه آن‌كه آغازگر كشاورزی زنان بوده‌اند. زیرا مردان شكار می‌رفتند و گله را برای چرا به دشت‌ها می‌بردند، و زنان به باغبانی و كشاورزی می‌پرداختند. از سوی دیگر در فرهنگ‌های باستانی الهه‌های زایش و رویش همواره از بین زنان انتخاب شده است. با این ذهنیت تاریخی دربارة زنان، سبز كردن سبزه توجیه اسطوره‌ای و نمادین پیدا می‌كند. سین‌های بعدی سیب، سمنو، سیر، سنجد، سكه و سماق هستند كه با نیت هفت‌سین خوشبختی سعادت، سیادت، سلامت، سپیدروزی، سرافرازی، سخاوت و سربلندی روی سفره‌ای حصیری یا پارچه‌ای و یا بر روی سینی بزرگی چیده می‌شود. پیروان مذاهب مختلف كتاب مقدس خود را نیز سر سفرة هفت‌سین می‌گذارند، مسلمانان، كلیمیان و زرتشتی‌ها به ترتیب قرآن، تورات و اوستا در سفرة هفت‌سین دارند.
اما هفت سین اصلی عبارتند از«سبزه» نودمیده است، «سنبل» خوش بر و خوشبو، «سیب» میوه بهشتی و نمادی از زایش، «سمنو» غذای  تهیه شده از جوانه گندم كه یادآور بخشی از آیین های باستانی ایران است، «سنجد» كه بوی برگ و شكوفه درخت آن محرك عشق و دلباختگی است، «سیر» دارویی برای تندرستی، «سپند» به معنی «مقدس» كه دوركننده بیماری ها و دافع چشم بد است.
امروزه، برخی اقلام سفره هفت «سین» فراموش گشته و یا «سین» های آن در برخی خانواده جا به جا گشته است. مثلا گذاشتن «سركه» نماد ترشی و «سماق» نماد بیكاری و سماق مكیدن روی سفره هفت «سین» مناسبت ندارد.
علاوه بر «سین ها» بر این سفره آینه نیز می گذاریم كه نور و روشنایی می تاباند، شمع می افروزیم كه روشنایی و تابش آتش را به یاد می آورد و شاید بازمانده جشن سوری و جشن های آتش باشد؛ تخم مرغ كه تمثیلی از نطفه و باروری است. كاسه آب زلال به نشانه همه آب های خوب جهان و ماهی زنده در آب، به نشانه تازگی و شادابی؛ عسل و نقل و شیرینی و دیگر چیزهایی كه بنا به رسم خاص هر شهر و روستا و خانواده ای بر این سفر می افزودند. گذاشتن چند شاخه بیدمشك روح افزا نیز بر زیبایی سفره می افزاید.
وجود قرآن یا دیگر كتاب های دین بر سر سفره هفت «سین» برای راندن دیوان و شیطان از محیط خانه است. گذاشتن نمونه ای از غلات (معمولا نان و برنج) و حبوبات و همچنین در برخی خانواده ها گذاشتن شیر و فرآورده های شیری به نشانه تضمین بركت خانه متداول است. روی هم رفته، هفت سین نوروزی در جاهای متفاوت به شكل های متفاوت برگزار می شده است كه برخی نمونه های آن در نوروزنامه آمده است.
دكتر بهرام فره وشی در كتاب «جهان فروری» درباره  عناصر موجود در سفره هفت سین معتقد است:« معمولا به نام هر یك از امشاسپندان، یك قاب منقش بزرگ «سینی» نهاده می شد و در قاب های دیگر چیزهای دیگر می نهادند و آنها را در پیرامون خوان می گذاشتند و چیزهایی كه بر خوان نهاده می شد چنین بود: سبزه نو دمیده سبزه ها را گاه به شمار هفت و گاه به شمار دوازده كه شمار مقدس برج هاست پیش از نوروز در قاب های گران بها سبز می كردند. خانواده ها معمولا سه قاب از سبزه ها به نماد اندیشه نیك، گفتار نیك و كردار نیك بر خوان می نهادند و معمولا در كنار آنها گندم و جو و ارزن كه مایه بزرگ خوراك مردم بود سبز می كردند تا موجب بركت و فراوانی این دانه در سال نو شود. رنگ سبز آنها رنگ ملی و مذهبی ایرانیان بود و خوان نوروزی را زینت می بخشید. اینان نماد امرداد امشاسپند بودند كه بایستی در خوان نوروزی جای داشته باشند. مردم بر آن بودند كه فروران نیاكان موجب بالیدن و سرزدن سبزه ها و دانه ها به هنگام بهار می شوند، از این رو تمثیلی از این باروری بر خوان نوروزی می نهادند. آتشدان آتشدان كه از آتش خاندان مایه می گرفت در همه آیین های مذهبی به كار می رفت و با همه وسایل سنتی و دینی آن در میان خوان نهاده می شد و دانه های مقدس اسپند و چوب های خشك خوشبو در كنار آن جای داشت. امروز نیز ظرفی از آتش و دانه های اسپند بر خوان نوروزی جای دادند. ماهروی و برسم از چیزهای مهمی كه در خوان نوروزی جای داشت، ماهروی بود كه همان برسمدان است و به مناسبت آن كه تیغه نگهدارنده برسم ها به شكل هلال ماه است، از این روی آن را ماهروی می نامیدند. شاخه هایی كوتاه از انار یا بید یا انجیر یا زیتون را به درازای سه بند می بریدند و آنها را به تعداد، سه، هفت، دوازده یا بیست و یك بر سر خوان در ماهروی جای می دادند. برسم معمولا در سر خوان غذا هم نهاده می شد و نماد بركت گیاهی بود و دسته ای از آنها را پیش از خوردن غذا به دست می گرفتند و آفرین خوانی می كردند.»
براساس منابع تاریخی در دوره ساسانیان برای این كه سفره هفت سین شاهان شكوه بیشتری داشته باشد شاخه های برسم و ماهروی  را از زر می ساختند و بر سفره می نهادند و آنها را زرین تره می نامیدند.
 در گذشته كوزه آبی كه توسط دختران نو رسیده از زیر آسیاب ها پر می شد با زینتی از گردن بندها بر سر خوان نهاده می شد. امروز جای این كوزه را تنگ های كوچكی گرفته است كه بر آنها عدس یا گندم و جو سبز می كنند و آنها را با روبان می آرایند. شمعدان در دو سوی آتشدان شمعدان های گران بها یا چراغ می نهادند و آنها را می افروختند که نشانی از فروغ بی پایان بود كه جایگاه فروران است. نور و روشنایی در مراسم مذهبی ایرانیان از اصل های مهم بود. زیرا دنیای روشنایی قلمرو اورامزداست و هر جا كه نور و آتش باشد اهریمن را بدان جا راه نیست. 




طبقه بندی: عمومی،  گالری تصاویر،  سایت گردی،  ابهر ، 
برچسب ها: هفت سین، سین هشتم، سلطانیه، ابهر، عزیزخانی،
ارسال توسط عزیزخانی
آرشیو مطالب
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin

شارژ ایرانسل

دانلود

قالب وبلاگ

اخبار سینما

خرید پستی

خرید اینترنتی